Kültür Sosyolojisi - Altaylardan Anadolu'ya ve Balkanlara Gelen Kültür
Ana Sayfa Giriş Özgeçmişim Fotoğraflarım Yazdıklarım Sizden Gelenler Mesaj Yaz English   
Damgaların Sosyolojisi 
Tarihi Kaynaklar
Ülkelerden Damgalar
Moğolistan
Tuva-Rusya
Tataristan-Rusya
Çuvaşistan-Rusya
Mari El-Rusya
Komi-Rusya
Başkurdistan-Rusya
Hakasya-Rusya
Rusya
Kazakistan
Kırgızistan
Özbekistan
Karakalpakistan
Türkmenistan
Azerbaycan
Nahçıvan-Azerbaycan
İran
Ermenistan
Gürcistan
Türkiye
Ukrayna
Kırım
Moldova
Gagauzya
Romanya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arizona-ABD
Los Angeles-ABD
Washington-ABD
Alaska-ABD
Karşılaştırmalı Damgalar
Mezar Taşları
Paradaki Damgalar
Sokaktaki Damgalar
Nesnelerde Damgalar
Kültürel Yansımalar
Sosyal Bilimler Arşivi
Linkler
Ziyaretci
Toplam : 1222811
Bugün : 867
Başlık ve Mehir Kavramları Üstüne Bir Deneme

                                                              Mustafa Aksoy

Kültür unsurlarının tarihî temellerini ve fonksiyonlarını ortaya koyan saha araştırmaları, diğer tür araştırmaları bir yandan test etmeye yaramakta; öbür yandan da, içinde bulundukları toplumların millî birliğinin korunması ve devam ettirilmesinde önemli görevler ifa etmektedirler. Gerek millet olma sürecinde bulunan halk gruplarının, gerekse ``sosyal bir gerçeklik`` hüviyetini iktisab etmiş olan ``milletleşmiş`` toplumların sosyal hayatları bir dizi tabiî ve sosyo-kültürel unsurların etkisi altındadırlar.

Söz konusu etkilenme nedeniyle saf,``yabancı unsurlardan tamamen arınmış`` bir kültürden söz etmek kabil olmadığı gibi,``milletleşmiş`` toplumlarda kültürün tek bir varyanta sahip olduğu da iddia edilemez. Meselâ evlilik olgusunu ele aldığımızda bu hususu açıkça görebiliriz: Her toplumda insanlar evlenir. Ancak, ``evlenme törenleri söz konusu olduğunda giderek derinleşen farklılıklar ortaya çıkmaya başlar. Üstelik aynı millî coğrafya (vatan) üzerinde dahi, farklı bölgeler göz önüne alındığında, özde aynı olsa da, görünümde farklı evlenme ``ritleri`` dikkati çeker.

Milletlerin dış kültür unsurlarından etkilenmeleri sürecinde önemli olan husus etkilenmenin bir ``iktibas`` şeklinde mi, yoksa bir ``süzgeçten geçirme`; yani seçici ve gözden geçirici bir etkilenme şeklinde mi gerçekleştirildiğidir. Bunlardan birincisinde, alıcı kültürün giderek bir ``tâbî kültür`` niteliğine dönüşmesi söz konusu olduğu halde; ikincisinde, olsa olsa bir ``kültürel renklilik``ten söz edilebilir.

Kültürel renklilik millî kültürün özünü tahrip etmez, ona karşı, dayanamayacağı bir tehdit oluşturmaz. Aksine, alıcı kültürün kimliğinde nüans boyutları oluşturur ve bu boyutların getirdiği canlı ve dinamik yapılanma süreci ``sosyal değişme`` ve ``metamorfizm`` (öz yapıdan kaynaklanan ve kendiliğinden olan değişme) süreçleri çerçevesinde devam eder.

Toplumların iç dinamiğinin ahenkli bir şekilde devam etmesi için sosyal hayatı düzenleyici bir takım ``temel`` kurallara ihtiyaç vardır. Bu kuralları ``dinî`; ``ahlâkî`;``görgüye ilişkin`` ve ``hukukî`` kurallar şeklinde tasnif edebiliriz. Bunlardan en önemli kategoriyi devletin bir dizi yaptırıma (müeyyide) bağladığı hukukî kurallar oluşturur. Bu kurallar da geleneksel olarak ``yazılı`` ve ``yazısız`` olmak üzere iki alt kategoriye ayrılır. Bunlardan yazılı olanlar, diğerine nazaran daha güçlüdürler, yaptırıcı güçleri mevzuat halinde belirlenmiştir. Bu bakımdan ``anayasa``, ``kanun``, ``tüzük`` ve ``yönetmelik`` şeklinde bir güç sıralaması teşkil ederler. ``Yazgısız`` olan diğer kategori ise, ``örf`` ve ``âdet` unsurlarından oluşur.

 

NOT: Devamını PDF dosyasından okuyabilirsiniz.

Aynı makale önceden, ``Sosyal Hayatımızdaki Başlık-Kalın ve Mehir Kavramlarının Sosyolojik Tahlili``, Türk Yurdu Dergisi, Sayı 33, Mayıs 1990 ve Aile Yazıları, Cilt IV (Haz. B. Dikeçliğil-A. Çiğdem), Ankara, 1990`da yayımlanmıştır.  


 Bu yazının PDF halini indirmek için tıklayın

Powered by Kürşad KARA