Kültür Sosyolojisi - Altaylardan Anadolu'ya ve Balkanlara Gelen Kültür
Ana Sayfa Giriş Özgeçmişim Fotoğraflarım Yazdıklarım Sizden Gelenler Mesaj Yaz English   
Damgaların Sosyolojisi 
Tarihi Kaynaklar
Ülkelerden Damgalar
Moğolistan
Tuva-Rusya
Tataristan-Rusya
Çuvaşistan-Rusya
Mari El-Rusya
Komi-Rusya
Başkurdistan-Rusya
Hakasya-Rusya
Rusya
Kazakistan
Kırgızistan
Özbekistan
Karakalpakistan
Türkmenistan
Azerbaycan
Nahçıvan-Azerbaycan
İran
Ermenistan
Gürcistan
Türkiye
Ukrayna
Kırım
Moldova
Gagauzya
Romanya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arizona-ABD
Los Angeles-ABD
Washington-ABD
Alaska-ABD
Karşılaştırmalı Damgalar
Mezar Taşları
Paradaki Damgalar
Sokaktaki Damgalar
Nesnelerde Damgalar
Kültürel Yansımalar
Sosyal Bilimler Arşivi
Linkler
Ziyaretci
Toplam : 1270873
Bugün : 227
Süleymaniye Camii ve Külliyesi’ndeki Damgaların Tarihi Kaynakları

Dr. Mustafa AKSOY

Türk sanatı hakkında yapılan çalışmalar genelde birbirinin tekrarı niteliğinde. Nerden kaynaklandığı ayrı bir araştırma konusu olan bu mantık, aslında araştırma yapanların işini çok zorlaştırıyor. Çünkü acaba herkes doğru yapmış da ben mi hata yapıyorum, düşüncesine neden oluyor. Aşağıdaki makale de böyle bir kaygı ile yazılmıştır.

Türklerin İslam dinine girmelerinden sonra camilerde görülen işaretler ve süslemeler, nerdeyse tamamen İslam merkezli açıklanmaya çalışılmıştır. Şüphesiz dinler bir halkın veya milletin hayatında çok etkilidir. Ancak acaba din değiştiren milletler önceki değerlerini bir kenara mı atıyorlar? Atıyorsa buna nasıl beceriyorlar?

İnsan hafızasındaki bazı bilgiler kaybolur; ancak bazı bilgilerin önemli çoğunluğu hiç kaybolmaz ve bunlardan bazıları insan hayatını her zaman etkiler. Mesela küçük yaşta yaşanılan bir olay bazılarımızı ölene kadar çok belirgin şekilde etkiler. Dolayısıyla milletler veya sosyal gruplar da insanlardan oluştuğuna göre, onların sosyal hafızaları nasıl olurda din, coğrafya ve yönetim şekli vb. değiştirmekle sil baştan yeniden nasıl başlar? Dinî inanışa olumsuz etkisi olmayan bilgiler neden kaybolur? Bu ve benzeri sorular istendiği kadar çoğaltılabilir.

Bu bağlamda Süleymaniye Camii Külliyesi’ndeki belirgin ve sık kullanılan şekiller ile bazı damgaların tarihi kaynaklarını, Türk tarihini parçalamadan bir bütün içinde değerlendirmek gerekiyor. Ancak bunu yapabilmek için bilimler arası bir bakış açısına ve kavramların sağlıklı kullanılmasına ihtiyaç vardır.

Bu satırların yazarı sanat tarihçisi değil. O nedenle sanat tarihi kavramları hakkında iddialı olması mümkün değil. Diğer yandan sanat, Türk sanatı hakkında kullanılan bazı kavramlar hakkında da sahip olduğu bilgiler çerçevesinde eleştiri yapma hakkını kullanmak zorundadır.

Camilerdeki süslememeleri ifade ederken en çok kullanılan kavramlardan bezeme, motif, rûmî gibi kavramlar olup, bu kavramlar sanki tek ağızdan çıkmış gibi tanımlanmışlardır.

Bilindiği gibi Türk sanatında hakim unsur geometrik yani simetrik, Fars üslubunda ise simetrik ve çiçek, bitki üslubu hakimdir. Ayrıca geometrik -simetrik üslubunun en güzel örneklerinin Asya’da olduğunu görmek için Rus kaynaklarına bakmak yeterli. Türkiye’de sanat konusundaki yazanların en büyük yanılgıları Batı kaynaklarıyla beslenmelerinden ve batıdan dünyaya bakmalarından kaynaklanmaktadır.

 

Devamı: PDF dosyasında.


 Bu yazının PDF halini indirmek için tıklayın

Powered by Kürşad KARA